Inwazyjne czarne szczury ograniczają zasiedlanie lokalnych gryzoni w odbudowujących się lasach Madagaskaru
- Czarne szczury zmniejszają obecność lokalnych gryzoni w nowych lasach.
- Tenreki prawie znikają tam, gdzie jest dużo szczurów.
- Brązowe lemury mysie pozostają, ale ważą mniej.
- Rywalizacja o pokarm i przenoszenie chorób – główne przyczyny.
Madagaskar, jedna z najbardziej biologicznie unikalnych wysp na świecie, boryka się z poważnymi wyzwaniami ekologicznymi. Długotrwała intensywna wycinka doprowadziła do utraty znacznej części pierwotnych lasów, a obecnie w kraju aktywnie odbudowuje się zdegradowane tereny. Jednak proces regeneracji utrudnia pojawienie się obcych gatunków, które mogą szybko zająć nowe nisze.
W ramach międzynarodowego projektu zoolodzy przeprowadzili porównawczą analizę społeczności małych ssaków w dwóch typach lasów: starych, gdzie ekosystem zachowuje naturalną równowagę, oraz odbudowujących się, gdzie zachodzą aktywne procesy regeneracji roślinności. Szczególną uwagę poświęcono populacji czarnych szczurów (Rattus rattus) – jednego z najpowszechniejszych inwazyjnych gryzoni, wprowadzonych na wyspę przez człowieka.
Metodyka i główne wyniki
Naukowcy zarejestrowali liczebność szczurów na każdym badanym obszarze i porównali ją z obecnością lokalnych gatunków – małych gryzoni i tenreków (ssaków z rodziny Tenrecidae). Okazało się, że w miejscach, gdzie udział czarnych szczurów był wyższy, prawdopodobieństwo wystąpienia rodzimych gryzoni gwałtownie malało. Podobna tendencja była obserwowana również w przypadku tenreków, które praktycznie znikały z obszarów o wysokiej gęstości szczurów.
Wyjątkiem od tej zasady były brązowe lemury myszate (Microcebus rufus). Ich obecność nie zależała od liczby szczurów, jednak w rejonach z intensywnym najazdem szczurów masa osobników lemurów była zauważalnie niższa, co może świadczyć o ukrytym stresie.
Autorzy badania łączą uzyskane dane z kilkoma mechanizmami. Po pierwsze, czarne szczury konkurują z lokalnymi gryzoniami o zasoby pokarmowe – nasiona, owoce i owady. Po drugie, szczury mogą przenosić patogeny niebezpieczne dla endemicznej fauny, tym samym zwiększając poziom chorób wśród wrażliwych populacji.
Te wnioski potwierdzają obawy ekologów, że inwazyjne gryzonie mogą stać się główną przeszkodą w odbudowie bioróżnorodności w postdeforacyjnych krajobrazach. Przy tym brak bezpośredniego wpływu na lemury myszowate, ale spadek ich masy, wskazuje na bardziej subtelne, ale nie mniej ważne konsekwencje – możliwe zmiany w łańcuchach pokarmowych i bilansie energetycznym.
Aby skutecznie odbudować lasy, należy uwzględnić rolę obcych gatunków. Programy kontroli liczebności czarnych szczurów, w tym pułapki i metody biologiczne, mogą zwiększyć szanse lokalnych gryzoni i tenreków na udaną kolonizację nowych obszarów. Ponadto monitorowanie zdrowia endemicznych gatunków pomoże wykrywać wczesne oznaki chorób związanych z wektorami.
Ogólnie rzecz biorąc, badanie podkreśla, że odbudowa ekosystemu to nie tylko sadzenie drzew, ale także kompleksowe zarządzanie społecznością biologiczną, w której każdy gatunek, w tym inwazyjny, odgrywa kluczową rolę.
Źródło: N+1
