Trzmiele wybierają kwercetynę podczas ataku grzyba: oznaki społecznego leczenia

• Trzmiele preferują roztwór z kwercetyną przy infekcji grzybiczej
• Zachowanie interpretowane jest jako leczenie społeczne, a nie indywidualne samoleczenie
• Infekcja bakteryjna nie wywołała podobnego wyboru roztworu

Badacze z kilku europejskich uniwersytetów przeprowadzili eksperyment, w którym sprawdzali reakcję trzmieli ziemnych (Bombus terrestris) na sztucznie wywołaną infekcję grzybiczą. W kolonii wprowadzono patogen, niebezpieczny głównie dla jaj i larw, podczas gdy dorosłe osobniki pozostawały stosunkowo odporne.

Wybór pożywnego roztworu

W trakcie obserwacji okazało się, że trzmiele zbieracze zaczęły aktywnie gromadzić roztwór zawierający kwercetynę – naturalny flawonoid, znany ze swojej aktywności antymikrobowej. Preferencja dla roztworu zawierającego kwercetynę była obserwowana tylko w zakażonych grzybem koloniach; w grupach kontrolnych trzmiele wybierały zwykły roztwór pokarmowy bez dodatków.

Kwercetyna, obecna w roślinach, jest w stanie hamować wzrost różnych mikroorganizmów, w tym niektórych grzybów. Naukowcy zasugerowali, że trzmiele wykorzystują ją jako środek zapobiegawczy, mający na celu ochronę wrażliwych jaj i larw przed patogenem, który w eksperymencie był niebezpieczny tylko dla potomstwa.

Brak reakcji na infekcję bakteryjną

Dla porównania w eksperymencie przeprowadzono analogiczną serię testów z infekcją bakteryjną, która atakowała dorosłe osobniki. W tym przypadku trzmiele nie wykazały skłonności do wyboru roztworu kwercetynowego ani innych dodatków leczniczych. Taka różnica wskazuje na brak klasycznego „samo-leczenia” u trzmieli w przypadku zakażenia bakteryjnego i podkreśla specyfikę ich zachowania w obliczu zagrożenia grzybowego.

Wyniki badania opublikowane w czasopiśmie Royal Society Open Science, pozwalają mówić o przejawach tzw. leczenia społecznego – kiedy członkowie kolonii zbiorowo wykorzystują substancje, które zmniejszają ryzyko rozprzestrzeniania się patogenu, w interesie bardziej wrażliwych członków społeczeństwa.

Podobne formy zbiorowej odporności już zaobserwowano u innych owadów społecznych: u mrówek i pszczół odnotowano przypadki stosowania żywic, propolisu czy nawet zainfekowanych larw jako "lekarstwa". Jednak w przypadku trzmieli po raz pierwszy odnotowano preferencję dla kwercetyny, co poszerza wyobrażenia o różnorodności środków, którymi owady posługują się w celu ochrony swojej kolonii.

Praktyczne znaczenie odkryć polega na tym, że zrozumienie mechanizmów leczenia społecznego może przyczynić się do opracowania nowych biologicznie bezpiecznych metod zwalczania szkodników i chorób upraw rolnych. Jeśli trzmiele są w stanie rozpoznawać i wykorzystywać naturalne związki przeciwdrobnoustrojowe, to podobne strategie mogą być stosowane również w systemach rolniczych.

W ten sposób eksperyment potwierdza, że ziemne trzmiele są zdolne do celowego wykorzystania substancji o działaniu antymikrobowym w odpowiedzi na zagrożenie grzybowe, demonstrując formę leczenia zbiorowego, a nie indywidualnego samoleczenia. To odkrycie wzmacnia zainteresowanie badaniem odporności społecznej u owadów i jej potencjalnych zastosowań w biotechnologiach.

Źródło: N+1