PFOA i PFOS powiązano z wyższą częstością występowania raka piersi ER-ujemnego
- Wyższe stężenia PFOA i PFOS wiążą się z częstszym występowaniem raka piersi ER-ujemnego
- Różnica między grupami o wysokim i niskim poziomie narażenia wyniosła 67% dla PFOA i 93% dla PFOS
- Badanie nie wykazało związku przyczynowo-skutkowego ani wyraźnego związku tych substancji z rakiem piersi ogółem
Co wykazało badanie NIH
Naukowcy z amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia poinformowali o związku dwóch powszechnie występujących, trwałych substancji chemicznych z rakiem piersi ER-ujemnym. Chodzi o kwas perfluorooktanowy (PFOA) i kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS). U kobiet z wyższym stężeniem tych substancji we krwi częściej wykrywano właśnie tę postać choroby. Wynik wskazuje na możliwy czynnik ryzyka, ale sam w sobie nie dowodzi, że narażenie na te substancje bezpośrednio powoduje raka.
Najważniejsze zastrzeżenie dotyczące badania jest takie, że wykryty związek dotyczył nie raka piersi ogółem, lecz guzów pozbawionych receptorów estrogenowych. Naukowcy nie stwierdzili wyraźnego związku PFOA ani PFOS z ogólnym ryzykiem raka piersi. Wniosku nie można więc odnosić do wszystkich postaci choroby ani interpretować jako dowodu na ogólny wzrost ryzyka u każdej kobiety, u której wykryto PFAS. Praca wskazuje konkretny podtyp guza i opisuje zależność statystyczną, która wymaga dalszej weryfikacji.
Porównanie grup wykazało, że u kobiet z najwyższym poziomem PFOA częstość występowania raka ER-ujemnego była o 67% wyższa niż u kobiet z najniższym poziomem. W przypadku PFOS różnica wyniosła 93% — prawie dwukrotnie więcej. Liczby te opisują względną różnicę między grupami, a nie bezwzględne prawdopodobieństwo zachorowania w przypadku konkretnej osoby. Publikacja nie podaje podstaw do przekształcenia tych danych w indywidualną prognozę, dlatego interpretowanie tych wartości procentowych jako szansy zachorowania byłoby błędne.
Как оценивали воздействие химикатов
Obie substancje należą do dużej grupy związków per- i polifluoroalkilowych, znanych jako PFAS. Nazywa się je „wiecznymi chemikaliami”, ponieważ powoli rozkładają się w środowisku; mogą też gromadzić się w organizmie i pozostawać w nim przez lata. PFOA i PFOS były stosowane w wielu codziennych produktach konsumpcyjnych. Chociaż w dużej mierze wycofano te dwa związki z użycia i zastąpiono je innymi PFAS, ich mierzalne ilości nadal wykrywa się w organizmach większości ludzi.
Aby powiązać narażenie z późniejszą diagnozą, zespół zbadał próbki krwi pobrane na kilka lat przed rozpoznaniem raka u uczestniczek. Zmierzono w nich stężenia 17 różnych PFAS. Taki sposób pobierania próbek pozwala porównać wcześniejsze poziomy tych substancji z późniejszymi wynikami, zamiast opierać się wyłącznie na pomiarach wykonanych po postawieniu diagnozy. Badanie nadal jednak wykazuje związek w danych obserwacyjnych: opisany schemat nie stanowi dowodu na przyczynowe działanie PFOA lub PFOS.
Analiza opierała się na projekcie Sister Study prowadzonym przez Narodowy Instytut Nauk o Zdrowiu Środowiskowym, należący do NIH. W latach 2003–2009 do projektu włączono 50 884 kobiety w wieku od 35 do 74 lat z USA i Portoryko. W chwili rozpoczęcia udziału w badaniu uczestniczki nie chorowały na raka piersi, ale każda z nich miała rodzoną lub przyrodnią siostrę, u której wcześniej zdiagnozowano tę chorobę. To ważna cecha badanej grupy: składała się ona z kobiet, u których występowała rodzinna historia choroby.
Dlaczego postać ER-ujemna wymaga uwagi
W odrębnej analizie dotyczącej PFAS badacze wykorzystali dane 1 609 kobiet, u których później rozwinął się rak piersi, oraz grupy porównawczej obejmującej 2 269 kobiet. Oznacza to, że odnotowane różnice nie wynikają z obserwacji wszystkich 50 884 uczestniczek jako jednej jednorodnej grupy, lecz z konkretnej próby analitycznej w ramach Sister Study. Opis tej próby pomaga zrozumieć skalę badania, ale nie daje podstaw, by uznać jego wyniki za bezpośredni pomiar ryzyka dla każdej kobiety ani dla wszystkich grup populacji.
Guz ER-ujemny różni się tym, że jego komórki nie mają receptorów, za pośrednictwem których estrogen może stymulować wzrost nowotworu. Według materiału takie guzy często zachowują się bardziej agresywnie i na ogół wiążą się z mniej korzystnymi rokowaniami niż guzy reagujące na estrogen. Jednocześnie badacze stosunkowo niewiele wiedzą o czynnikach zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia właśnie postaci ER-ujemnej. Dlatego możliwy związek z trwałymi substancjami chemicznymi jest interesujący z naukowego punktu widzenia, ale na razie pozostaje elementem poszukiwań, a nie ustalonym wyjaśnieniem pochodzenia tej postaci raka.
Autorzy zaznaczają, że wyniki zestawiono z wcześniejszymi badaniami w ramach metaanalizy. Kierująca badaniem Alexandra White powiedziała, że łączne dane wskazują na związek niektórych starszych PFAS, w tym PFOA i PFOS, ze zwiększonym ryzykiem raka ER-ujemnego — podtypu, dla którego znanych jest niewiele czynników ryzyka. Publikację opublikowano w czasopiśmie Journal of Clinical Oncology. Potwierdzenie wyników poprzez analizę wcześniejszych prac wzmacnia podstawy do dalszego badania tej zależności, ale nie usuwa ograniczeń ani nie dowodzi istnienia mechanizmu biologicznego.
Ograniczenia i pytania do dalszych badań
Badacze dopuszczają, że narażenie na PFAS może być związane z procesami niezależnymi od sygnalizacji hormonalnej; przemawia za tym, ich zdaniem, silniejszy związek z guzami bez receptorów estrogenowych. Wśród możliwych wyjaśnień wymieniają zmiany aktywności genów lub działania układu odpornościowego. Autorzy nie badali jednak bezpośrednio tych mechanizmów. Żadnego z takich wyjaśnień nie można zatem uznać za potwierdzoną przyczynę zaobserwowanego związku; są to hipotezy do dalszych badań, a nie wynik obecnej analizy.
Jak dotąd praktyczny wniosek ogranicza się do tego, że narażenie na PFAS można potencjalnie zmniejszyć: autorzy zauważają, że ludzie mogą podejmować kroki, by je ograniczyć. Badanie nie wskazuje jednak konkretnych działań, które gwarantowałyby zmniejszenie ryzyka raka piersi, ani nie pozwala oszacować ich skuteczności. Jego wyniki mogą z czasem pomóc w poszukiwaniu sposobów zapobiegania agresywnym guzom, ale najpierw trzeba potwierdzić ten związek i zrozumieć, jak dokładnie powstaje. Na dziś jest to kierunek do zbadania, a nie gotowe zalecenie.
Następujące pytania pozostają otwarte. Autorzy uważają, że ważne jest zbadanie grup narażonych na wyższe stężenia PFAS oraz społeczności, w których częściej występuje rak ER-ujemny, aby dokładniej określić siłę zaobserwowanego związku i ustalić, czy ryzyko różni się między populacjami. Osobnym zadaniem jest ustalenie, czy podobne obawy budzą nowe substancje, które zastąpiły PFOA i PFOS. Ponieważ starsze związki utrzymują się w organizmie, ich stopniowe wycofywanie z użycia nie oznacza, że narażenie już ustało; jego znaczenie dla ryzyka nadal jednak wymaga ustalenia.
Źródło: ScienceDaily
