W raportach FDA zatrzymanie krążenia częściej wiązano z produktami zawierającymi stymulanty
- W raportach FDA zatrzymanie akcji serca wymieniano 11 razy częściej w związku z produktami zawierającymi stymulanty niż z produktami bez nich
- Analiza zgłoszeń nie dowodzi, że napoje lub suplementy spowodowały zdarzenia medyczne
- Naukowcy apelują o systematyczne monitorowanie i dalsze badania
Co wykazała analiza zgłoszeń działań niepożądanych
Wstępne badanie wykazało wyraźną różnicę w federalnych zgłoszeniach działań niepożądanych: produkty zawierające kofeinę i inne stymulanty znacznie częściej pojawiały się w raportach dotyczących zatrzymania akcji serca, zawałów serca i innych problemów kardiologicznych niż produkty bez tych składników. W szczególności zatrzymanie akcji serca wymieniano w zgłoszeniach dotyczących produktów ze stymulantami 11 razy częściej. Chodzi tu o częstotliwość występowania w bazie danych, a nie o obliczone ryzyko dla każdego konsumenta.
Pracę zaprezentowano podczas Sesji Naukowych Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego w 2026 roku. Autorzy przeanalizowali federalną bazę FDA zawierającą zgłoszenia podejrzewanych działań niepożądanych związanych z żywnością i suplementami. Porównano produkty zawierające kofeinę i inne stymulanty z produktami, które ich nie zawierały. Do grupy kontrolnej zaliczono między innymi napoje gazowane, koktajle, witaminy, batony proteinowe i zamienniki posiłków.
Do analizy włączono zgłoszenia dotyczące osób w wieku co najmniej 13 lat, otrzymane w latach 2017–2025. Jednym z istotnych wyników była częsta obecność młodych dorosłych w zgłoszeniach dotyczących problemów związanych z produktami zawierającymi kofeinę: znaczną część stanowiły osoby w wieku 18–34 lat. Baza opisuje jednak zgłoszone podejrzenia, a nie potwierdzone diagnozy uzyskane w ramach obserwacji z góry określonej grupy konsumentów.
Dlaczego wyników nie można uznać za dowód przyczynowości
Kluczowe ograniczenie polega na tym, że taka analiza nie ustala, czy napój energetyczny lub suplement spowodował konkretne zdarzenie sercowe. Zgłoszenia odzwierciedlają, jak często dane schorzenia występowały wśród zgłoszeń dotyczących różnych produktów, i same w sobie nie odpowiadają na pytanie o prawdopodobieństwo zdarzenia u osoby, która ich używa. Dlatego liczb nie można bezpośrednio przekładać na indywidualne ryzyko ani uznawać za dowód, że przyczyną była właśnie kofeina lub inne substancje pobudzające.
W materiałach badania osobno wyjaśniono skalę tej różnicy: 11-krotnie większa częstość zgłoszeń zatrzymania krążenia i 4,5-krotnie większa częstość zgłoszeń zawału serca nie oznaczają, że konsument napojów energetycznych ma odpowiednio 11 lub 4,5 razy większe prawdopodobieństwo wystąpienia takich zdarzeń. Współczynniki te odnoszą się do zgłoszeń zarejestrowanych przez FDA. Dane nie pozwalają stwierdzić, jak często powikłania występują wśród wszystkich osób stosujących napoje i suplementy.
Autorzy uważają, że wykryty sygnał wymaga jednak uwagi i bardziej systematycznego monitorowania bezpieczeństwa produktów zawierających kofeinę i stymulanty. Gregory Marcus, przewodniczący zespołu opracowującego stanowisko naukowe Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego na temat kofeiny i chorób układu krążenia, również zaznaczył, że wyniki budzą obawy, ale nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego. Dostępny opis badania nie zawiera ostatecznego wyjaśnienia, dlaczego zdarzenia tak często pojawiały się w raportach.
Kofeina, młodzi konsumenci i regulacje
Kontekstem dla tych wyników jest szybki rozwój rynku: w ciągu ostatniej dekady sprzedaż napojów energetycznych wzrosła ponad dwukrotnie, a w 2024 roku przekroczyła 20 miliardów dolarów. Według materiału źródłowego naukowcy dysponują jednak dotąd ograniczoną wiedzą na temat wpływu napojów energetycznych i suplementów stymulujących na układ sercowo-naczyniowy. Popularność tych produktów nie oznacza zatem, że ich długoterminowe skutki zostały równie dokładnie zbadane.
Zawartość kofeiny może znacznie różnić się w zależności od produktu. W materiale zauważono, że niektóre napoje energetyczne zawierają w przeliczeniu na uncję płynu nawet trzy razy więcej kofeiny niż kawa parzona, a stężenie w niektórych suplementach przedtreningowych jest ponad 12 razy wyższe niż w kawie. Dlatego sama nazwa kategorii nie pozwala określić dawki: aby ocenić spożycie, należy wziąć pod uwagę konkretny produkt i jego skład.
W oświadczeniu naukowym Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego z 2026 roku wskazano, że większość dorosłych może zazwyczaj spożywać do 400 miligramów kofeiny dziennie bez istotnych obaw o bezpieczeństwo. W źródle tę wartość porównano z około pięcioma filiżankami czarnej kawy o pojemności ośmiu uncji. To ogólna wskazówka dla dorosłych, a nie stwierdzenie, że każdy napój lub suplement jest bezpieczny: stężenie kofeiny w tych produktach znacznie się różni.
Jakie pytania pozostają dla lekarzy i badaczy
Kolejna kwestia wiąże się z regulacjami w USA. FDA klasyfikuje napoje energetyczne i suplementy zawierające stymulanty jako produkty spożywcze lub suplementy diety, a nie leki. W związku z tym przed wprowadzeniem na rynek nie przechodzą one takich samych obowiązkowych badań bezpieczeństwa, jakim podlegają leki. Ta różnica nie dowodzi, że każdy produkt jest niebezpieczny, ale wyjaśnia, dlaczego badacze apelują o zintensyfikowanie systematycznego gromadzenia informacji o możliwych reakcjach.
Szczególnie wysoki odsetek zgłoszeń dotyczących młodych dorosłych wciąż nie został wyjaśniony. Badacze przypuszczają, że młodzi ludzie mogą częściej sięgać po napoje energetyczne i suplementy stymulujące, przez co produkty te częściej pojawiają się w analizach incydentów medycznych. Możliwe są również różnice w sposobie ich stosowania, na przykład przyjmowanie ich przed intensywnym wysiłkiem fizycznym albo łączenie z alkoholem lub narkotykami. W publikacji te możliwości przedstawiono jako przypuszczenia, a nie ustalone przyczyny.
Autorzy dopuszczają również, że niektóre osoby mogą mieć wcześniej nierozpoznane choroby serca, zwiększające podatność na powikłania, jednak analiza nie dostarcza potwierdzenia tej hipotezy. Naukowcy zalecają, by pracownicy ochrony zdrowia pytali młodych pacjentów skarżących się na kołatanie serca, ból w klatce piersiowej lub omdlenia o niedawne bądź regularne spożywanie takich produktów. Dalsze badania powinny ustalić, jakie czynniki rzeczywiście wyjaśniają obraz przedstawiony w raportach i czy mają z nim związek konkretne produkty.
Źródło: ScienceDaily
