Botanicy potwierdzili hipotezę Darwina o drapieżnych kamneloch
- Botanicy udowodnili drapieżność Saxifraga candelabrum.
- Roślina łapie owady lepkimi włoskami.
- Zapach kwiatów przyciąga ofiarę, a następnie następuje trawienie.
- Ewolucja: od ochrony do pełnoprawnego drapieżnictwa.
Niedawne badanie, opublikowane w czasopiśmie Nature Communications, potwierdziło przypuszczenie Charlesa Darwina, postawione ponad półtora wieku temu, że niektóre przedstawiciele rodzaju skalnic mogą prowadzić drapieżny tryb życia. Naukowcy skupili się na gatunku Saxifraga candelabrum, który rośnie w ekstremalnych warunkach Tybetańskiego Płaskowyżu.
Zespół botaników przeprowadził obserwacje w terenie oraz eksperymenty laboratoryjne, rejestrując zachowanie owadów w pobliżu łodyg rośliny. Okazało się, że powierzchnia łodygi pokryta jest mikroskopijnymi lepkimi włoskami, zdolnymi do zatrzymywania małych chrząszczy i larw.
Mechanizm przyciągania ofiary
Badacze odkryli, że skalnica wydziela aromatyczne związki, typowe dla zapachów kwiatowych, co przyciąga potencjalne ofiary. Wpadłszy w pułapkę, owady zostają przyklejone do włosków, po czym roślina rozpoczyna proces enzymatycznego rozkładu ich tkanek.
Analiza składu chemicznego tkanek rośliny wykazała obecność enzymów proteolitycznych, zdolnych do rozkładu białek ofiary i uwalniania aminokwasów, które następnie są przyswajane przez roślinę. W ten sposób Saxifraga candelabrum uzyskuje dodatkowe źródło azotu i innych składników odżywczych, niedostępnych w ubogich górskich glebach.
Kontekst ewolucyjny również został rozważony. Według naukowców, lepkie włoski pierwotnie powstały jako mechanizm obronny przeciwko roślinożernym bezkręgowcom, które mogły uszkadzać młode pędy. Z czasem, przy długotrwałym działaniu ograniczonego dostępu do składników odżywczych, te struktury zyskały funkcję chwytania i trawienia owadów, przekształcając roślinę w pełnoprawnego drapieżnika.
Potwierdzenie hipotezy Darwina ma istotne znaczenie dla zrozumienia adaptacyjnych strategii roślin w ekstremalnych ekosystemach. Rozszerza to wyobrażenie o różnorodności sposobów pozyskiwania składników odżywczych i podkreśla rolę ewolucji konwergentnej, kiedy podobne funkcje pojawiają się u niespokrewnionych taksonomicznie grup.
Badacze podkreślają, że dalsze badania nad podobnymi gatunkami mogą ujawnić nowe szlaki biochemiczne, potencjalnie przydatne dla rolnictwa i medycyny, a także pomóc w ochronie unikalnych górskich ekosystemów, narażonych na zmiany klimatyczne.
W ten sposób, 150 lat po pierwszym sformułowaniu Darwina, nowoczesne metody biologii molekularnej i obserwacji terenowych pozwalają ostatecznie potwierdzić, że kamnielomka Saxifraga candelabrum rzeczywiście należy do roślin mięsożernych.
Źródło: N+1
