W Turcji odkryto 25 kamiennych figurek żółwi z epoki epipaleolitycznej

• W jaskini Gedikaya znaleziono 25 kamiennych figurek żółwi.
• Artefakty datowane są na 16,5–13,2 tys. lat temu (epipaleolit).
• Rzeźby wskazują na symboliczne znaczenie żółwi dla myśliwych-zbieraczy.
• Badania poszerzają wyobrażenia o wczesnych rytuałach w Anatolii.

Podczas letnich wykopalisk w jaskini Gedikaya, położonej w południowej Anatolii, zespół tureckich archeologów odkrył 25 małych kamiennych figurek, z których każda przedstawia żółwia. Według szacunków specjalistów, warstwa, w której znaleziono artefakty, należy do epipaleolitu — około 16,5–13,2 tysiąca lat temu.

Kontekst epoki

Epipaleolit, czyli górny paleolit, oznaczał przejście od czysto myśliwskich społeczności do bardziej osiadłych stylów życia, kiedy ludzie zaczęli aktywnie zbierać zasoby roślinne i formować pierwsze elementy rytualnego zachowania. W tym okresie w różnych regionach świata pojawiają się pierwsze przedmioty, które wyraźnie niosą symboliczne znaczenie, a nie tylko funkcję użytkową.

Turcja, będąc skrzyżowaniem szlaków migracyjnych starożytnych populacji, obfituje w zabytki archeologiczne, które odsłaniają życie ludzi w późnym paleolicie. Poprzednie znaleziska w Anatolii obejmowały narzędzia z krzemienia, ozdoby z kości i kamienia, a także rysunki na ścianach jaskiń, wskazujące na rozwiniętą komunikację wizualną.

Nowe rzeźby żółwi różnią się niewielkimi rozmiarami — od pięciu do dwunastu centymetrów wysokości — i wykonane są z lokalnego wapienia. Ich forma jest dość stylizowana: skorupa przedstawiona jest prostymi liniami, a kończyny — schematycznie. Mimo prostoty, takie obrazy wymagają zamierzonego planowania i pracy ręcznej, co świadczy o posiadaniu przez ludzi określonego poziomu artystycznego postrzegania.

Żółw w prehistorycznym świecie mógł odgrywać kilka ról. Po pierwsze, był jednym z najpowszechniejszych zwierząt w ekosystemach przybrzeżnych i rzecznych, gdzie myśliwi-zbieracze znajdowali jedzenie i materiały do wytwarzania narzędzi. Po drugie, jego trwała skorupa mogła stać się symbolem ochrony i przetrwania, co znalazło odzwierciedlenie w praktykach rytualnych wielu starożytnych kultur.

Analiza porównawcza pokazuje, że podobne wizerunki żółwi występują w warstwach archeologicznych sąsiednich regionów, na przykład w Iranie i na Bałkanach, gdzie również zauważane są motywy rzeźbiarskie i grawerskie. Wskazuje to na możliwą wymianę kulturową lub podobne symboliczne przedstawienia wśród rozproszonych grup ludzi.

Ekspedycja kierowana przez doktora Hasana Kaplana podkreśliła, że znalezisko poszerza wyobrażenia o symbolicznej życiu epipaleolitycznych wspólnot w Anatolii. Ich zdaniem, takie artefakty mogą świadczyć o wczesnych formach zbiorowych wierzeń związanych z naturą i jej mieszkańcami.

W najbliższym czasie planowane jest przeprowadzenie bardziej szczegółowej analizy składu kamiennego rzeźb, a także wykorzystanie mikroskopii do wykrywania możliwych śladów farby lub wypalania, co może dostarczyć dodatkowych informacji na temat technologii ich tworzenia. Wyniki badań zostaną opublikowane w specjalistycznych czasopismach naukowych.

Odnalezienie 25 figurek żółwi w Gedikaya podkreśla znaczenie tureckich projektów archeologicznych dla zrozumienia wczesnych etapów kultury ludzkiej, a także pokazuje, jak nawet małe przedmioty mogą ujawniać głębokie aspekty światopoglądu naszych przodków.

Źródło: N+1